วิธีบรรพชาอุปสมบทแบบเอสาหัง

           กุลบุตรผู้มีศรัทธามุ่งอุปสมบท พึงรับผ้าไตรอุ้มประนมมือเข้าไปในสังฆสันนิบาต วางผ้าไตรไว้ข้างตัวด้านซ้าย
รับเครื่องสักการะถวายพระอุปัชฌายะ แล้วกราบลงด้วยเบญจางคประดิษฐ์ ๓ ครั้ง แล้วนั่งคุกเข้าอุ้มผ้าไตรประนมมือ
เปล่งวาจา ถึงสรณะและขอบรรพชาด้วยคำมคธ หยุดตามจุดจุลภาคว่า

           เอสาหัง ภันเต, สุจิระปะรินิพพุตัมปิ, ตัง ภะคะวันตัง สะระณังคัจฉามิ, ธัมมัญจะ ภิกขุสังฆัญจะ, ละเภยยาหัง ภันเต, ตัสสะ ภะคะ- วะโต, ธัมมะวินะเย ปัพพัชชัง, ละเภยยัง อุปะสัมปะทัง
          ทุติยัมปาหัง ภันเต, สุจิระปะรินิพพุตัมปิ, ตัง ภะคะวันตัง สะระ-ณัง คัจฉามิ, ธัมมัญจะ ภิกขุสังฆัญจะ, ละเภยยาหัง ภันเต, ตัสสะภะคะวะโต, ธัมมะวินะเย ปัพพัชชัง, ละเภยยัง อุปะสัมปะทัง
          ตะติยัมปาหัง ภันเต, สุจิระปะรินิพพุตัมปิ, ตัง ภะคะวันตังสะระณัง คัจฉามิ, ธัมมัญจะ ภิกขุสังฆัญจะ ละเภยยาหัง ภันเต, ตัสสะภะคะวะโต,ธัมมะวินะเย ปัพพัชชัง, ละเภยยัง อุปะสังปะทัง
          อะหัง ภันเต, ปัพพัชชัง ยาจามิ, อิมานิ กาสายานิ วัตถานิคะเหตวา, ปัพพาเชถะ มัง ภันเต, อะนุกัมปัง อุปาทายะ
          ทุติยัมปิ อะหัง ภันเต, ภันเต, ปัพพัชชัง ยาจามิ, อิมานิ กาสายามิวัตถานิ คะเหตวา, ปัพพเชถะ มัง ภันเต, อะนุกัมปัง อุปาทายะ
          ตะติยัมปิ อะหัง ภันเต, ปัพพัชชัง ยาจามิ, อิมานิ กาสายานิวัตถานิ คะเหตวา, ปัพพาเชถะ มัง ภันเต, อะนุกัมปัง อุปาทายะ

          ถ้าบวชเป็นสามเณร ยกคำว่า ละเภยยัง อุปะสัมปะทัง ออกเสีย    ในลำดับนั้นพระอุปัชฌายะรับเอาผ้าไตรจาก
ผู้มุ่งบรรพชาวางไว้ตรงหน้าตัก แล้วกล่าวสอนถึงพระรัตนตรัยเป็นต้น และบอก
ตะจะปัญจะกะกัม-มัฏฐาน   ให้ว่าตามไปทีละบท โดยอนุโลมและปฏิโลม ดังนี้
          
          เกสา โลมา นะขา ทันตา ตะโจ (อนุโลม)
          ตะโจ ทันตา นะขา โลมา เกสา (ปฏิโลม)

          ครั้นสอนแล้วพระอุปัชฌายะชังอังสะออกจากไตร สวมให้แล้ว สั่งให้ออกไปครองไตรจีวรตามระเบียบ ครั้นเสร็จ
แล้วเข้าไปหาพระอาจารย์ รับเครื่องสักการะถวายท่านแล้วกราบ ๓ หน นั่งคุกเข่า    ประนมมือเปล่งวาจาขอสรณะและ
ศีลดังนี้

          อะหัง ภันเต, สะระณะสีลัง ยาจามิ
          ทุติยัมปิ อะหัง ภันเต, สะระณะสีลัง ยาจามิ
          ตะติยัมปิ อะหัง ภันเต, สะระณะสีลัง ยาจามิ

          ลำดับนั้น พระอาจารย์กล่าวคำนมัสการนำให้ผู้มุ่งบรรพชาว่าตามไปดังนี้
       
          นะโม ตัสสะ ภะคะวะโต อะระหะโต สัมมาสัมพุทธสสะ   ว่า ๓ หน
แต่นั้นท่านจะสั่งด้วยคำว่า   เอวัง วะเทหิ หรือ ยะมะหัง วะทามิ  ตัง วะเทหิ  พึงรับว่า อามะ ภันเต
          ครั้นแล้วท่านนำให้เปล่งวาจาว่าสรณคมน์ตามไปทีละพากย์ดังนี้

          พุทธัง สะระณัง คัจฉามิ
          ธัมมัง สะระณัง คัจฉามิ
          สังฆัง สะระณัง คัจฉามิ
          ทุติยัมปิ พุทธัง สะระณัง คัจฉามิ
          ทุติยัมปิ ธัมมัง สะระณัง คัจฉามิ
          ทุติยัมปิ สังฆัง สะระณัง คัจฉามิ
          ตะติยัมปิ พุทธัง สะระณัง คัจฉามิ
          ตะติยัมปิ ธัมมัง สะระณัง คัจฉามิ
          ตะติยัมปิ สังฆัง สะระณัง คัจฉามิ
เมื่อจบแล้ว ท่านบอกว่า ติสะระณะคะมะนัง นิฏฐิตัง พึงรับว่าอามะ ภันเต
         
           ลำดับนั้นพระอาจารย์จะบอกให้รู้ว่า การบรรพชาเป็นสามเณรสำเร็จด้วยสรณคมน์เพียงเท่านี้ทีนั้นพึงสมาทาน
สิกขาบท ๑๐ ประการว่าตามท่านไปดังนี้

            ปาณาติปาตา เวระมะณี
            อะทินนาทานา เวระมะณี
            อะพรัหมะจะริยา เวระมะณี
            มุสาวาทา เวระมะณี
            สุราเมระยะมัชชะปะมาทัฏฐานา เวระมะณี
             วิกาละโภชะนา เวระมะณี
             นัจจะคีตะวาทิตะวิสูกะทัสสะนา เวระมะณี
             มาลาคันธะวิเลปะนะธาระณะมัณฑะนะวิภูสะนัฏฐานา เวระมะณี
             อุจจาสะยะนะมะหาสะยะนา เวระมะณี
             ชาตะรูปะระชะตะปะฏิคคะหะณา เวระมะณี
             อิมานิ ทะสะ สิกขาปะทานิ สะมาทิยามิ ฯ (ว่า ๓ หน)
             ในลำดับนั้น สามเณรพึงรับบาตร อุ้มเข้าไปหาพระอุปัชฌายะในสังฆสันนิบาตวางไว้ข้างตัวด้านซ้าย รับเครื่อง
สักการะถวายท่าน แล้วกราบ  ๓ หน นั่งคุกเข่าประนมมือกล่าวคำขอนิสัย ว่าดังนี้

              อะหัง ภันเต, นิสสะยัง ยาจามิ
              ทุติยัมปิ อะหัง ภันเต, นิสสะยัง ยาจามิ
              ตะติยัมปิ อะหัง ภันเต, นิสสะยัง ยาจามิ
              อุปัชฌาโย เม ภันเต, โหหิ  ว่า ๓ หน
              พระอุปัชฌายะกล่าวว่า โอปายิกัง, ปะฏิรูปัง, ปาสาทิเกนะสัมปาเทหิ  บทใดบทหนึ่งพึงรับว่า สาธุ ภันเต ทุกบทไป แต่นั้นสามเณรพึงกล่าวรับเป็นธุระให้ท่านว่าดังนี้
              
               อัชชะตัคเคทานิ เถโร, มัยหัง ภาโร, อะหัมปิ เถรัสสะภาโร   ว่า ๓ หน เสร็จแล้วกราบลง ๓ หน
               ลำดับนั้น พระอุปัชฌายะแนะนำสามเณรไปตามระเบียบแล้ว     พระอาจารย์ผู้เป็นกรรมวาจาเอาบาตรมีสาย
คล้องตัวผู้มุ่งอุปสมบท บอกบาตรและจีวร ผู้มุ่งอุปสมบทพึงรับว่า อามะ ภันเต ๔ หนดังนี้คำบอกบาตรจีวร คำรับ